Vanaf 2028 komt er een geharmoniseerde etiketteringsplicht voor verpakkingen in de Europese Unie. Of dit voor uw verpakking gaat gelden, hangt af van het type verpakking dat u op de markt brengt en van de precieze uitwerking die de Europese Commissie nog moet vaststellen. Voor sommige verpakkingscategorieën is de richting duidelijk, voor andere nog niet.
Kort samengevat: de verplichting raakt in eerste instantie verpakkingen die na de ingangsdatum voor het eerst op de markt worden gebracht, niet voorraad die al eerder is geproduceerd. De verordening geeft de hoofdlijnen, maar de exacte vormgeving van het etiket, de categorieën waarvoor het verplicht wordt en eventuele overgangstermijnen worden uitgewerkt in uitvoeringshandelingen die nog niet allemaal zijn gepubliceerd. Wie nu al zekerheid zoekt over de precieze pictogrammen, doet er goed aan de officiële tekst op EUR-Lex te blijven volgen in plaats van op aannames te bouwen.
Wat het etiket volgens de verordening moet laten zien
De geharmoniseerde etikettering is bedoeld om twee dingen te tonen: waaruit de verpakking bestaat en hoe de verpakking gescheiden moet worden ingeleverd. Dat is een ander doel dan de nationale sorteerlogo's die in sommige lidstaten al langer bestaan, zoals de bekende recyclingsymbolen op Nederlandse verpakkingen. De EU-verplichting komt daar niet automatisch bovenop te liggen, maar de verhouding tussen het nationale en het Europese systeem is nog niet in elk land uitgekristalliseerd.
Of een label per verpakkingseenheid, per materiaalsoort of per productcategorie verplicht wordt, verschilt naar verwachting per uitvoeringshandeling. Dat maakt het moeilijk om nu al generieke uitspraken te doen die voor elke verpakking gelden. Wat wel vaststaat: de verplichting geldt op het niveau van de verpakking die u daadwerkelijk op de markt brengt, niet op het niveau van uw onderneming als geheel.
Voor wie is dit relevant
De etiketteringsplicht raakt in de praktijk vooral partijen die als fabrikant of vuller worden aangemerkt: wie een verpakking vult, laat vullen of als eerste in de EU op de markt brengt. Een groothandel die kant-en-klare verpakte producten doorverkoopt zonder de verpakking te veranderen, valt volgens de systematiek van de verordening meestal in een andere categorie dan de partij die de verpakking oorspronkelijk heeft samengesteld. Welke rol precies op uw bedrijf van toepassing is, verschilt per verpakkingstype en per land waarin u levert.
Omdat die rolbepaling nogal wat variabelen kent — het type verpakking, het land van bestemming, wie de verpakking vult — is het lastig om in een artikel als dit een uitspraak te doen die voor elke lezer klopt. in een paar vragen zien welke rol bij uw situatie past geeft daarvoor een indicatie zonder dat u meteen een account nodig heeft.
Wat er waarschijnlijk niet onder valt
De verordening maakt onderscheid tussen verpakkingen die bij de consument terechtkomen en verpakkingen die uitsluitend tussen bedrijven worden gebruikt, zoals transportverpakking die nooit door een eindgebruiker wordt gezien. Voor dat laatste type ligt een lichtere of afwijkende etiketteringsverplichting meer in de lijn der verwachting, al is ook dat nog niet in detail bevestigd. Verpakkingen die worden hergebruikt binnen een gesloten statiegeldsysteem kennen mogelijk een eigen regime, omdat die al via andere mechanismen herkenbaar zijn.
Het is dus te vroeg om te concluderen dat elke doos, zak of fles vanaf 2028 een nieuw pictogram moet krijgen. Sommige verpakkingen die nu al aan andere etiketteringsregels voldoen, zoals bepaalde verpakkingen voor gevaarlijke stoffen, kunnen buiten de nieuwe verplichting blijven vallen. Een eenduidig antwoord per verpakkingstype hoort bij de latere uitvoeringshandelingen, niet bij de hoofdtekst van de verordening zelf.
Hoe u zich nu al kunt voorbereiden
Al is de precieze etikettekst nog niet vastgesteld, de voorbereiding begint eerder dan 2028. Verpakkingsontwerp, drukwerk en voorraadplanning hebben doorgaans een lange doorlooptijd, en een wijziging op het etiket raakt vaak meteen ook de rest van de verpakking. Het is daarom zinvol om nu al in kaart te brengen welke verpakkingen u voert, in welk land ze op de markt komen en wie in de keten als fabrikant geldt — dat is precies de informatie die ook nodig is voor de rolbepaling en het verpakkingsdossier.
Wie dat overzicht wil bijhouden zodra de uitvoeringshandelingen wel gepubliceerd worden, kan dat het beste koppelen aan een lopend dossier per verpakkingstype in plaats van dat later in één keer te reconstrueren. In de kennisbank, per onderwerp uitgezocht staat de stand van zaken rond de kalenderverplichtingen bijgehouden zodra de Commissie meer duidelijkheid geeft. De onderliggende structuur van dat dossier, inclusief hoe wijzigingen aan u worden doorgegeven, staat toegelicht op de pagina met de abonnementsvormen.
Voor de exacte wettekst en de status van de uitvoeringshandelingen blijft de officiële publicatie op EUR-Lex de aangewezen bron; toezichthouders en richtsnoeren geven op onderdelen nadere duiding zodra die beschikbaar komt.
Wilt u eerst weten of deze verplichting überhaupt in uw richting komt, voordat u tijd steekt in voorbereiding? De gratis quick-scan geeft daar een eerste indicatie voor, en de veelgestelde vragen behandelen de vragen die andere ondernemers over dit onderwerp al hebben gesteld.